“It is not the strongest of the species that survives, nor the most intelligent, but the one most adaptable to change.”
Bu məşhur sitat çox vaxt Charles Darwinə aid edilir. Halbuki, tarixə baxdıqda məlum olur ki, bu ifadə Darwinin özünə məxsus deyil.
Bu fikir 1963-cü ildə amerikalı menecment professoru Leon C. Megginson tərəfindən Darwinin təkamül nəzəriyyəsini izah edərkən səsləndirilmişdir. Megginson bu sitatla Darwinin əsas ideyasını biznes dünyasına uyğun şəkildə ümumiləşdirirdi.
Onun mesajı sadə, lakin çox güclü idi:
Sağ qalmağın əsas səbəbi güc və ya ölçü deyil - uyğunlaşma qabiliyyətidir.
Bu fikir yalnız biologiya üçün deyil, müasir biznes mühiti üçün də son dərəcə aktualdır.
Biznes dünyasında adaptasiya nə deməkdir?
Bugünkü bazar mühiti əvvəlki onilliklərlə müqayisədə daha sürətli dəyişir.
Texnologiya, istehlakçı davranışı, rəqabət və iqtisadi mühit daim transformasiya olunur. Bu dəyişikliklərə uyğunlaşa bilməyən şirkətlər, nə qədər böyük və güclü olsalar belə, bazarda mövqelərini itirə bilirlər.
Tarix buna dair çoxsaylı nümunələr təqdim edir:
• Kodak rəqəmsal fotoqrafiyanın yüksəlişinə vaxtında uyğunlaşa bilmədi
• Blockbuster onlayn yayım modelini qiymətləndirmədi
• Nokia smartfon ekosistemində transformasiyanı gecikdirdi
Bu şirkətlər uzun müddət bazarın liderləri olsa da, dəyişən mühitə adaptasiya edə bilmədikləri üçün mövqelərini itirdilər.
Adaptasiya biznes strategiyasının mərkəzində olmalıdır!
Megginsonun Darwinin ideyalarından çıxardığı nəticə müasir biznes strategiyasının əsas prinsiplərindən biri ilə üst-üstə düşür:
Strateji çeviklik (strategic agility).
Bu, şirkətin aşağıdakı bacarıqlara sahib olması deməkdir:
• bazar dəyişikliklərini vaxtında müşahidə etmək
• yeni biznes modellərinə keçə bilmək
• texnologiya və innovasiyaları tətbiq etmək
• müştəri davranışındakı dəyişikliklərə uyğunlaşmaq
Bugünkü iqtisadiyyatda uğur qazanan şirkətlər məhz bu xüsusiyyətləri ilə seçilirlər.
Biznesin inkişafı və adaptasiya
Biznesin inkişafı çox vaxt yalnız satışların artırılması kimi qəbul edilir. Halbuki, əslində bu funksiya şirkətin dəyişən bazara uyğunlaşma mexanizmlərindən biridir.
Biznes inkişafı aşağıdakı istiqamətlərdə adaptasiyanı təmin edir:
• yeni bazarların müəyyən edilməsi
• yeni məhsul və xidmətlərin inkişafı
• strateji tərəfdaşlıqların qurulması
• yeni satış kanallarının yaradılması
• biznes modelinin yenilənməsi
Bu proseslər şirkətə rəqabət mühitində davamlı olaraq mövqeyini qorumağa və inkişaf etməyə imkan verir.
Müasir bazarın əsas qaydası
Bugünkü iqtisadi reallıq bir şeyi göstərir:
• Bazarda qalib gələnlər həmişə ən böyük şirkətlər olmur.
• Çox vaxt qalib gələnlər dəyişikliklərə ən tez uyğunlaşa bilən şirkətlər olur.
Bu səbəbdən müasir biznes idarəetməsində ən vacib bacarıqlardan biri adaptasiya və strateji çeviklikdir.
Nəticə
Leon Megginsonun Darwinin nəzəriyyəsinə əsaslanaraq irəli sürdüyü fikir bu gün də aktualdır.
Biznes dünyasında uzunmüddətli uğur yalnız resurslara və ölçüyə əsaslanmır.
Uğurun əsas amili dəyişən mühitə uyğunlaşma qabiliyyətidir.